Jedan od najvećih stvaralaca u istoriji SF žanra, poljski književnik svetskog glasa Stanislav Lem, preminuo je 27. marta 2006. u svojoj osamdeset i petoj godini.
Lem je bio jedan od retkih pisaca van engleskog govornog područja čiji su romani i priče uspeli da zaobiđu jezičke, kulturološke i ideološke barijere iz vremena Hladnog rata, te da dožive milionske tiraže i budu prevedeni na više od trideset svetskih jezika. Svoju popularnost, kako među kritikom tako i među širom čitalačkom publikom, Lemova dela duguju veoma uspešnom spoju filozofske spekulacije koja godi književnim sladokuscima, i jakog emotivnog naboja koji intrigantnu Lemovu prozu čini prijemčivom i za manje zahtevne čitaoce.Ovaj izuzetno plodan autor, nagrađen brojnim priznanjima i u rodnoj Poljskoj i u svetu, nije imao naročito visoko mišljenje o žanru u kojem je stvarao. Zbog izrazito skeptičnih stavova prema američkoj naučnoj fantastici iz šezdesetih godina prošlog veka, biva mu uskraćeno počasno članstvo u “Udruženju američkih pisaca naučne fantastike” (SFWA), da bi mu nešto kasnije, na zalaganje pojedinaca poput Ursule Legvin, ono bilo vraćeno.
Skepticizam koji karakteriše Lema, međutim, nije ograničen samo na prosuđivanje vrednosti SF žanra. Posredi je jedan načelan duhovni stav koji dolazi do izražaja u celokupnom opusu ovog književnika, kako u njegovoj beletristici tako i u naučnim esejima. Kada su u pitanju SF ostvarenja, Lemovi sumorni pogledi na svet predstavljaju temelj njihove izuzetne umetničke vrednosti, što je sasvim očigledno u njegovom verovatno najpoznatijem romanu Solaris (1961), jednom od najznačajnijih književnih dostignuća u čitavom naučno-fantastičnom žanru. Na veliki ekran preneli su ga Andrej Tarkovski 1972. i Stiven Soderberg 2002. godine.
Period intenzivnog Lemovog stvaralaštva traje do 1970. i mada će njegova genijalnost i dalje povremeno obasjavati literarno nebo naučne fantastike, tokom sledećih decenija on će pisati uglavnom teorijske radove. Među takvima svakako je najznačajnija dvotomna studija Suma tehnologije, u kojoj Lem razmatra neke ključne teme koje se javljaju i u njegovoj književnosti, kao što su prvi kontakt i pravci budućeg razvoja nauke, poput kibernetike i egzobiologije.Pored pomenutog Solarisa, njegovi najznačajniji romani su Nepobedivi (1964), Glas Gospodara (1968) i Fijasko (1986), najbolji primer briljantnosti Lemovog kasnijeg rada. Iako je poljski autor do kraja ostao prilično skeptičan u pogledu vrednosti i budućnosti naučne fantastike, upravo njegov SF opus predstavlja izvanrednu umetničku zaostavštinu koja uveliko nadrasta granice žanra i uzdiže ovog autora do statusa kultne figure svetske književnosti prošlog stoleća. Njegova vizionarska dela, uz svoj neosporivi doprinos etici čovečanstva, ostaju kao svojevrstan podsetnik kako na naša ograničenja, tako i na stvari koje kao civilizacija možemo dostići.